About

Περιαυτολογίες.

Το γράψιμο ενός κειμένου που θα μιλούσε για μένα ήταν μια πολύ δύσκολη υπόθεση και αυτό γιατί δεν μ’ αρέσει να περιαυτολογώ.
Έτσι όταν διάβασα το κείμενο του Γκράμσι «Αντιπαθώ τους αδιάφορους» το δεύτερο πράγμα που σκέφτηκα ήταν πως αυτό το κείμενο με εκφράζει. Έτσι έκανα πράξη την πρώτη σκέψη μου,  να το αποδώσω στα ελληνικά και το αποτέλεσμα μπορείτε να το απολαύσετε παρακάτω.

Τον Φλεβάρη του 1917, ο τότε 26χρονος Αντόνιο Γκράμσι δημοσίευσε στο, σαν εφημερίδα φυλλάδιο, La città futura (η πολιτεία του μέλλοντος) το γεμάτο πάθος κείμενό του “Μισώ ους αδιάφορους”, που σαν σκοπό είχε να αφυπνίσει τον αναγνώστη από τη νάρκη και την αδιαφορία, που χαρακτήριζαν εκείνη την εποχή.

Ο στόχος του κειμένου λοιπόν είναι η αδιαφορία, την οποία ο Γκράμσι την ορίζει σαν αποτυχία να γίνει κάποιος παρτιζάνος (partizan). Κι έτσι, αν παρτιζάνος (partizan) είναι το ουσιαστικό, το ρήμα είναι το parteggiare, που κυριολεκτικά σημαίνει “διαλέγω πλευρά”. Αλλά μια πιο σωστή ερμηνεία θα ήταν το “συμμετέχω(take part). Η ετυμολογία επίσης συνηγορεί προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς το part είναι η ρίζα τόσο του ιταλικού partigiano, όσο και του γαλλικού, όπως και του αγγλικού, partisan, πράγμα που μας θυμίζει πως εκτός από δραστήριος, το να είσαι πολιτικά ενεργός σημαίνει και το να διαλέγεις πλευρά.

Κλείνοντας την εισαγωγή, θα θυμίσω μόνο πως εκείνη η εποχή, εκατό περίπου χρόνια πριν, παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με την δική μας. Στην Ευρώπη του 1917  μαίνεται, ο Μεγάλος Πόλεμος. Ακόμη ο Τσάρος είναι στην εξουσία στη Ρωσία, αν και οι μέρες του είναι μετρημένες. Η κατάσταση στο Τορίνο, όπου ζει ο Γκράμσι, μοιάζει με καζάνι που βράζει και τελικά εκρήγνυται με αφορμή την έλλειψη ψωμιού, έπειτα από ένα εξάμηνο απεργιακών κινητοποιήσεων λόγω της ανόδου των τιμών. Η κατάσταση οδηγεί τελικά σε αιματηρή καταστολή όπου 50 δολοφονούνται και άλλοι 1.000 φυλακίζονται ή στέλνονται στο μέτωπο.

Ο Αδιαφόρητος.

Του Antonio Gramsci (Αντόνιο Γκράμσι)

antonio-gramsciΜισώ τους αδιάφορους. Πιστεύω, όπως και ο Frederich Hebbel, πως “ζω σημαίνει είμαι παρτιζάνος”.* Δεν μπορούν να θεωρηθούν σαν άνθρωποι αυτοί που είναι μόνο άνθρωποι και ζούνε εκτός της Πολιτείας. Το να ζεις πραγματικά σημαίνει να είσαι πολίτης και να συμμετέχεις. Αδιαφορία σημαίνει αβουλία, είναι παρασιτισμός και δειλία. Η αδιαφορία δεν είναι ζωή. Γιαυτό και αντιπαθώ τους αδιάφορους.

Η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της ιστορίας. Είναι ή θηλιά γύρω από του νεωτεριστή τον λαιμό, το αδρανές βάρος με το οποίο καταπνίγονται οι λαμπρότερες των ιδεών, είναι ο βάλτος που περιβάλλει την γηραιά Πολιτεία και την υπερασπίζεται καλύτερα και από τα ισχυρότερα τείχη και την ανδρεία των υπερασπιστών της, καθώς οι επιτιθέμενοι βουλιάζουν μέσα στις κατάμαυρες ρουφήχτρες του, αποδεκατίζοντάς τους, αποκαρδιώνοντάς τους μέχρι και του σημείου να απέχουν των συνηθισμένων ηρωικών τους πράξεων.

Η αδιαφορία είναι μια πανίσχυρη δύναμη στην ιστορία. Δρα παθητικά, αλλά λειτουργεί έτσι κι αλλιώς. Είναι αυτό που πάνω του δεν μπορείς να βασιστείς, αυτό που αναστατώνει τον προγραμματισμό και καταστρέφει τα καλύτερα των σχεδίων, είναι ο μαντρότοιχος που ανυψώνεται έναντι της διανόησης και την καταπλακώνει.
Τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα, το κακό που πέφτει επάνω σε όλους μας, τα πιθανά καλά που μια ηρωική πράξη δύναται να δημιουργήσει, δεν έχουν τη ρίζα τους στις όποιες πρωτοβουλίες των λίγων που είναι ενεργοί, αλλά στους αδιαφόρητους και στην αδιαφορία των πολλών.
Τα όσα συμβαίνουν δεν συμβαίνουν απλά επειδή ορισμένοι άνθρωποι εξασκούν τη θέλησή τους, αλλά επειδή η πλειονότητα αποκηρύσσει και παραιτείται των δικών της “θέλω” και έτσι απλά αφήνει τα πράγματα να συμβαίνουν, επιτρέποντας την δημιουργία τετελεσμένων, τη νομοθέτηση νόμων και διατάξεων που θα χρειαστούν μια εξέγερση για να ανατραπούν και τέλος την ανέλιξη στην εξουσία ανθρώπων που θα απαιτηθεί μια ανταρσία για να ανατραπούν.
Το κατεστημένο που δείχνει πως κυριαρχεί ιστορικά δεν είναι τίποτα παραπάνω παρά η απατηλή εμφάνιση αυτής της αδιαφορίας, αυτής της τάσης προς την αποχή. Ενέργειες που γίνονται στα μουλωχτά. Μερικά χέρια, μη υποκείμενα σε έλεγχο, που κινούν τα νήματα, και η πλειονότητα έχει πλήρη άγνοια, απλά και μόνο γιατί δεν ενδιαφέρεται.

Οι τύχες και το πεπρωμένο μιας εποχής χειραγωγούνται σύμφωνα με τις στενές βλέψεις, τους άμεσους στόχους, τις φιλοδοξίες και τα προσωπικά πάθη κάποιων μικρών μα ενεργών κλικών, και η πλειονότητα πλέει σε πελάγη άγνοιας, απλά και μόνο γιατί δεν τη νοιάζει.
Τελικά, οι παραπάνω κρυφές ενέργειες αποδίδουν καρπούς, το πέπλο που υφαινόταν στα σκοτεινά πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του και τότε μοιάζει και θαρρείς πως ήταν η μοίρα που νίκησε τους πάντες και τα πάντα, δίνοντας την εντύπωση πως η ιστορία δεν είναι παρά ένα φυσικό φαινόμενο, όπως ένας σεισμός ένας καταποντισμός, του οποίου όλοι είναι θύματα: αυτοί που θέλησαν να συμβεί και αυτοί που δεν, αυτοί που ήξεραν και αυτοί που δεν, όσοι ήταν ενεργοί
και εκείνοι που παρέμειναν αδιάφοροι.
Τώρα οι αδιάφοροι εκνευρίζονται και βγαίνουν από τα ρούχα τους, θέλουν να διαφύγουν των επιπτώσεων ισχυριζόμενοι πως δεν ήταν μέρος του σχεδίου, πως δεν είναι υπεύθυνοι. Μερικοί μυξοκλαίνε, κάποιοι άλλοι βρίζουν και καταριούνται, αλλά μόνο ελάχιστοι από αυτούς αναρωτιούνται: “
εάν είχα κάνει το καθήκον μου, εάν είχα πει την άποψή και είχα προσφέρει την γνώμη μου, θα συνέβαιναν τελικά όλα αυτά?” Αλλά ελάχιστοι θα κατηγορήσουν τον εαυτό τους για την αδιαφορία τους, τον κακώς εννοούμενο σκεπτικισμό τους, την αποτυχία να δανείσουν το σθένος και την δύναμή τους στους οργανωμένους πολίτες που παλεύουν ενάντια στις ατυχίες ή που αγωνίζονται για ένα κοινό στόχο.

Η πλειονότητα αυτών, και όταν τα γεγονότα θα έχουν διαγράψει την πορεία τους, προτιμάνε να μιλάνε για ιδεολογικές αποτυχίες, για αποδιοργανωμένα σχέδια και διάφορες άλλες αστειότητες, ανανεώνοντας την απόσυρσή τους από κάθε ευθύνη. Δεν έχει να κάνει με την πρόσκαιρη έλλειψη δυνατότητας να δουν καθαρά και την δυνατότητα παρουσίασης μεγαλοπρεπών λύσεων στα πιο επείγοντα προβλήματα ή και στα άλλα που απαιτούν περισσότερη σκέψη και προγραμματισμό. Εντούτοις αυτές οι λύσεις παραμένουν μεγαλοπρεπώς αντιπαραγωγικές και άκαρπες και έτσι η συνεισφορά τους στην κοινωνική ζωή είναι πρακτικά μηδενική. Είναι προϊόν διανοητικής περιέργειας και όχι μια έντονη αίσθηση της ιστορικής ευθύνης, που απαιτεί από όλους να συμμετέχουν ενεργά στη ζωή, μην επιτρέποντας τους διάφορους αγνωστικισμούς και αδιαφορίες κάθε είδους.

Επίσης αντιπαθώ τους αδιάφορους εξαιτίας του κλαψουρίσματός τους περί αθωότητας, της δικής τους. Απαιτώ, να απολογηθούν για το πως εκπλήρωσαν τα καθήκοντα που η ίδια η ζωή τους ανέθεσε και που συνεχίζει κάθε μέρα να τους αναθέτει, να απολογηθούν για όλα όσα έχουν κάνει μα πάνω από όλα για όσα δεν έχουν κάνει. Και αισθάνομαι πως μπορώ να είμαι ανελέητος, χωρίς να χαραμίζω τη λύπη μου και χωρίς να μοιράζομαι τα δάκρυά μου μαζί τους. Είμαι ένας παρτιζάνος, ένας ενεργός πολίτης. Ζω και αισθάνομαι ήδη την έντονη πνευματικότητα της πλευράς μου, το παλλόμενο έργο της μελλοντικής πολιτείας που η πλευρά μου οικοδομεί. Σε αυτή την πολιτεία τα κοινωνικά βάρη δεν πέφτουν στους λίγους. Σε αυτή την πολιτεία κάθε τι που συμβαίνει δεν είναι τυχαίο ή μοιραίο αλλά το αποτέλεσμα της διανοητικής δουλειάς των πολιτών. Σε αυτή την πολιτεία δεν υπάρχει κανείς που να κάθεται στο παράθυρο παρακολουθώντας τους λίγους να μοχθούν και να ματώνουν, κανείς που να κάθεται στο παράθυρο καραδοκώντας να απολαύσει τα πενιχρά αποτελέσματα αυτής της δραστηριότητας, ξευτιλίζοντας όλους όσους μόχθησαν και μάτωσαν για το πόσα λίγα τελικά κατόρθωσαν.

Ζω. Είμαι παρτιζάνος και συμμετέχω.
Γιαυτό απεχθάνομαι αυτούς που δεν συμμετέχουν.
Γιαυτό και μισώ τους αδιαφόρητους.

Απόδοση στα ελληνικά από το αγγλικό κείμενο Δημήτρης Σιαμαντούρας

*στην εισαγωγή έχουμε κάνει μια μικρή ανάλυση του ‘παρτιζάνου’

βιβλιογραφία: http://overland.org.au/2013/03/i-hate-the-indifferent/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s